نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟


نقدینگی چه اثری در اقتصاد و چه ارتباطی با سطح قیمت ها دارد؟

مفاهیم اساسی بازارهای مالی، نقدینگی در بازار به چه معناست؟
احتمالاً بارها در خبرها و بحث های سیاسی و اقتصادی واژه نقدینگی را شنیده اید. نقدینگی یکی از شاخص های بازار پول است که نقش بسیار مهمی را در اقتصاد، خصوصا در کوتاه مدت ایفا می کند و آشنایی با آن برای گرفتن تصمیمات سرمایه گذاری موفق ضروری است. با ما همراه باشید تا با این مفهوم آشنا شویم.

نقدینگی چیست؟
نقدینگی اصطلاحی بسیار مهم است که در اقتصاد با عنوان M2 شناخته می شود. اما M2 چیست؟ پیش از این که با M2 یا همان نقدینگی آشنا شویم، باید شما را با اصطلاح حجم پول یا M1 آشنا کنیم. این اصطلاح به مجموع پول نقد که به عنوان وسیله ای برای مبادله استفاده می شود، گفته می شود. درواقع M1، همان مجموع اسکناس و حساب های جاری پول است و بخشی از نقدینگی است.

تفاوت نقدینگی (M2) و حجم پول (M1) با «شبه پول» معنا پیدا می کند. شبه پول (T)، انواع اوراق صکوک مانند اوراق مشارکت و. ، سپرده های بلندمدت، اسناد خزانه یا هرگونه اوراقی که نقد شدن آن به صرف زمان نیازمند است در دسته شبه پول قرار می گیرد.از مجموع شبه پول و حجم پول میزان نقدینگی کل اقتصاد محاسبه می شود.

نقدینگی چه اثری در نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟ اقتصاد و چه ارتباطی با سطح قیمت ها دارد؟
بر اساس نظریه اقتصادی کلاسیک، اگر میزان نقدینگی یا عرضه پول در یک اقتصاد دو برابر شود، قیمت ها، حقوق و باقی متغیرهای وابسته نیز دو برابر خواهند شد، در نتیجه اتفاق خاصی جز تغییر اسمی متغیرها نمی افتد. بگذارید با یک مثال بهتر موضوع را مشخص کنیم: فرض کنید کل پول موجود در اقتصاد، 100 واحد باشد. 2 نفر در این اقتصاد حقوق می گیرند و هر کدام از این دو نفر 50 واحد حقوق دارند. 4 نوع کالا، هرکدام به قیمت 25 تومان در این اقتصاد وجود دارد. حال فرض کنید میزان موجودی پول به 200 تومان برسد. هر فرد 100 تومان حقوق گرفته و قیمت هر کالا 50 تومان می شود. شاید قیمت اسمی کالاها بالا رفته باشد و حقوق اسمی هر فرد هم دو برابر شده باشد، اما قدرت خرید افراد (حقوق واقعی) و قیمت نسبی هر کالا (قیمت واقعی) ثابت باقی مانده است. در نتیجه بالا بردن میزان نقدینگی تأثیری در وضعیت اقتصاد نداشته است. اما جالب است بدانید، این نظریه تنها در بلند مدت صادق است و در بازه های کوتاه - میان مدت، نظریه دیگری مد نظر اقتصاددانان قرار می گیرد که به نظریه کینزی شهرت دارد. این نظریه در سال 1931، توسط جان مینارد کینز، اقتصاددان نوبلیست انگلیسی معرفی شد و او طبق نظریه اش اظهار داشت که بازارپول، در کوتاه مدت بر روی میزان تولید و در نتیجه شاخص های اقتصادی موثر است و می توان از آن به عنوان ابزاری برای جلوگیری از رکود استفاده کرد. نظریه کینز به مدل IS_LM معروف است. بر اساس این نظریه، نقدینگی اثر مستقیمی بر سطح تولید و قیمت های واقعی در اقتصاد دارد و افزایش نقدینگی در کوتاه مدت با ثبات دیگر عوامل می تواند رکود تورمی ایجاد کند. البته این مدل پیچیده تر از آن است که بتوان در اینجا به طور کامل با آن آشنا شد اما نکته مهم این است که بدانید در کوتاه مدت، نقدینگی نقش مهمی در اقتصاد هر کشور دارد و مهار آن بسیار مهم است.

نقدینگی چگونه مهار می شود؟
ابزار اصلی بانک مرکزی اوراق قرضه(صکوک) است که برای سرمایه گذاران نیز بسیار قابل توجه بوده و یک فرصت سرمایه گذاری به شمار می رود. عملیات تعدیل نقدینگی در بازار، عملیات بازار باز نام دارد و شیوه کار آن به این صورت است که در هنگام نیاز به تزریق نقدینگی به بازار، بانک مرکزی و دولت، اوراق قرضه (که یک دارایی غیر نقد است) را به صورت فوری خریداری می کنند. این کار باعث تزریق پول نقد به بازار شده و نقدینگی را افزایش می دهد. در حالت دیگر این عملیات، دولت و بانک مرکزی با فروش اوراق قرضه، اقدام به کمتر کردن نقدینگی و حجم پول در اقتصاد می کنند. همچنین نرخ بهره، نرخ سود وام و مواردی از این قبیل نیز در تعیین نقدینگی بسیار تأثیرگذارند. در مقابل، نرخ بهره بانکی با نقدینگی رابطه عکس دارد. چرا که با بالا رفتن نرخ بهره بانکی (سود سپرده) مردم سعی می کنند بیشتر دارایی خود را به شکل حساب های سپرده بانکی نگهداری کنند تا پول نقد و این مورد باعث کنترل نقدینگی در جامعه می شود.

نقدینگی چیست؟ عوامل تاثیرگذار و 3 اصطلاح مهم دیگر

نقدینگی

مفهوم های زیادی در علم اقتصاد وجود دارد که هر اقتصاددان و شخصی که به نوعی با مسائل اقتصادی در ارتباط هست باید از آنها اطلاع و آگاهی داشته باشد. نقدينگي مجموع پول و شبه پولي است كه در اقتصاد كشور جريان دارد. نقدینگی در اقتصاد ضریبی از پایه پولی است که توسط بانک مرکزی خلق شده است. حجم نقدینگی در یک اقتصاد باید متناسب با میزان تولید کالا و خدمات باشد. در غیر این صورت بدون تردید باعث تورم با رکود در تولید خواهد شد.در این مقاله سعی داریم تا نقدینگی، هدایت آن و تاثیر آن بر پولشویی را توضیح دهیم.

نقدینگی چیست؟

به حجم پول در گردش نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟ نقدینگی گفته می شود. حجم پول در گردش شامل دو مولفه پایه پولی (Monetary­­ Base) و ضریب فزاینده پولی است.

پایه پولی یا همان پول پر قدرت به مجموع اسکناس و مسکوک در گردش به علاوه سپرده بانکها نزد بانک مرکزی گفته می شود ولی این عامل به تنهایی حجم پول در گردش را تعیین نمی کند و ضریب فزاینده پولی ناشی از فعالیت های بانکهای تجاری و تعاملات اقتصادی مردم نیز به عنوان مولفه مهم نقدینگی عمل می کند به گونه اییکه اگر نرخ ذخیره قانونی بانکها نزد بانک مرکزی برایر (r) باشد حجم پول در گردش برایر نسبت پایه پولی (D) به نرخ ذخیره می باشد. به عبارتی حجم پول در گزدش برابر (D/r) خواهد بود.

واضح است که هر قدر نرخ ذخیره قانونی بانکها نزد بانک مرکزی بیشتر باشد قدرت تولید پول بانکها تضعیف شده و حجم کلی نقدینگی به سمت مقدار پایه پولی میل می کند.

عوامل تاثیر گذار بر نقدینگی

انواع نقدینگی

1- دارایی پولی

  • بخشی که از دارایی فیزیکی چون اسکناس و سکه تشکیل شده و به طور مستقیم در دسترس شخص می باشد.
  • بخش سپرده های دیداری که به طور غیرمستقیم در دسترس شخص قرار دارد. در واقع این دارایی همان حسابی است که در غالب حساب جاری نزد بانک افتتاح شده و شخص پول خود را در آن قرار میدهد.

2- دارایی شبه پول

دارایی شبه پولی در واقع همان حساب های سپرده کوتاه مدت و بلند مدتی هستند که توسط بانکهای عامل برای اشخاص مختلف افتتاح شده و آن اشخاص در قبال واگذاری پول به بانک و شارژ این حساب ها، در کوتاه مدت یا بلندمدت سود یا بهره ای را به میزان مشخص بر طبق مقررات بانک دریافت می کنند.

هدایت نقدینگی

هدایت نقدینگی در واقع راهکارها و چاره جویی هایی است که سبب میشود حجم نقدینگی موجود در جامعه بجای استفاده نادرست، راکد ماندن یا ایجاد ضرر و زیان، به سمت قسمتهایی هدایت شود که نیاز به آن داشته و به این ترتیب باعث دگرگونی و شکوفایی اقتصاد شده و به پیشرفت و رشد آن کمک کند.

این مفهوم در واقع برای کاهش اثر نقدینگی بر جامعه مطرح میشود. با افزایش نقدینگی اقتصاد تحت تاثیر قرار میگیرد و گاها موجب فروپاشی اقتصادی و سیاسی یک کشور نیز میشود.

با این اپلیکیشن ساده، هر زبانی رو فقط با روزانه 5 دقیقه گوش دادن، توی 80 روز مثل بلبل حرف بزن! بهترین متد روز، همزمان تقویت حافظه، آموزش تصویری با کمترین قیمت ممکن!

مهار رشد نقدینگی

1- بانک مرکزی به صورت یک نهاد مستقل و نه وابسته به دولت عمل کند چرا که در غیر این صورت بانک نمی تواند الزامات و قوانین خود را به درستی در سطح جامعه به مرحله اجرا در آورد و به نوعی دولت هر کجا که به مشکل بر بخورد چاره کار را در گرفتن وام از بانک مرکزی می داند.

2- از طرفی الزامی به تسویه بدهی خود در موعد مقرر نمیبیند و این یعنی تولید نقدینگی بیشتر توسط بانک برای جبران بدهی.

تله نقدینگی چیست؟

تله نقدینگی (Liquidity Trap) در واقع وضعیتی است که در آن افراد به جای سرمایه گذاری یا خرج کردن پول، آن را احتکار می‌کنند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که نرخ بهره صفر است یا رکود اقتصادی به وجود آمده است. البته این وضعیت در کشورهایی اتفاق می افتد که نرخ تورم پایینی دارند. در زمان بروز تله نقدینگی، کارایی سیاست‌های پولی به شدت کاهش پیدا می‌کند و تاثیر سیاست‌های مالی بیشتر است.

تاثیر پولشویی بر حجم نقدینگی

زمانیکه پولی که از راه های غیر قانونی مانند قاچاق، مواد مخدر،آدم فروشی و غیره به دست می آید طی مراحلی به پول قانونی و مشروع تبدیل شود اصطلاحا پولشویی رخ میدهد. پشتوانه پول، داراییهای قانونی باشد؛ بخشهای غیر قانونی به عنوان پشتوانه نقدینگی محاسبه نمی شوند. همچنین هر چه بخشهای غیر قانونی افزایش یابد؛ با توجه به محدودیت منابع، نقدینگی نیز کاهش می یابد. از اینرو این ساختار نقدینگی، باعث کاهش بخشهای غیر قانونی می شود.

اما زمانیکه ایجاد نقدینگی در دست دولت و بر اساس تقاضا باشد، هر چه بخشهای غیر قانونی افزایش یابد؛ تقاضای نقدینگی بیشتر شده و به نفع دولت است؛ چون می تواند نقدینگی بیشتری ایجاد کند.از اینرو وجود این ساختار ظالمانه در نظام نقدینگی، باعث ایجاد و ادامه حیات بخشهای غیر قانونی می شود.از اینرو تا این نظام نقدینگی اصلاح نشود؛ تلاش جدی برای حذف این بخشهای غیرقانونی نیز انجام نمی شود.

بهترین سیاست برای جلوگیری از پولشویی، خارج کردن داراییهای غیر قانونی از پشتوانه نقدینگی است.

حرف آخر

رشد بی رویه نقدینگی، باعث رشد سریع تقاضا برای کالاها و خدمات شده و چون در کوتاه مدت عرضه کالا و خدمات محدود است این امر منجر به ایجاد تورم در اقتصاد می شود. کنترل حجم نقدینگی هدف نهایی کشورها برای رسیدن به اهداف کلان اقتصادی مثل ایجاد رشد در تولیدات، کنترل تورم، ایجاد موازنه نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟ در پرداخت های خارجی و ایجاد اشتغال است.

کنترل نرخ تورم و رشد نقدینگی در ماه‌های اخیر

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: تعادل بازار ارز و روند باثبات سامانه نیما و روند کاهشی قیمت‌ها در بازار متشکل ارز کمک خوبی نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟ به کاهش و کنترل نرخ تورم داشته است.

کنترل نرخ تورم و رشد نقدینگی در ماه‌های اخیر

رئیس‌ کل بانک مرکزی اعلام کرد: دولت لایحه بودجه ۱۴۰۱ را به گونه‌ای تنظیم کرده که کسری نداشته باشد، بنابراین انتظارمان از مجلس این است که لایحه بودجه را به گونه‌ای تصویب کنند که بدون کسری بسته شود.

علی صالح‌آبادی رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به منویات مقام معظم رهبری درباره سیاست هدایت اعتبار گفت: مقام معظم رهبری فرمودند که رشد نقدینگی و تورم در یک دهه اخیر افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته در حالی که بخش واقعی تولید و رشد تولید ناخالص داخلی و تشکیل سرمایه ثابت داخلی به تناسب رشد نکرده است که باعث تورم در اقتصاد شده است. بر همین اساس از بانک مرکزی خواستند و فرمودند که هدایت اعتبارات باید به سمت تولید و فعالیت‌های مولد اقتصادی باشد.

وی ادامه داد: این از برنامه‌های جدی ما در بانک مرکزی است که اعتبارات را به بخش‌های مولد اقتصادی هدایت کنیم و سرمایه‌هایی که بانک‌ها در اختیار مشتریان قرار می‌دهند به سمت فعالیت‌های غیرمولد نرود.

صالح‌آبادی در توضیح چگونگی تحقق این امر گفت: بخشی از این امر مربوط به بانک مرکزی است که با نظارت هوشمند بر مصرف صحیح تسهیلات محقق می‌شود؛ یعنی از طریق سامانه‌هایی که داریم و همچنین رصد جریان وجوه به گونه‌ای عمل خواهیم کرد که هدایت اعتبار به سمت بخش واقعی تولید سوق پیدا کند و سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های غیرمولد نرود.

رئیس‌کل بانک مرکزی اظهار کرد: بخش دیگر هم به سازمان امور مالیاتی مرتبط است که در این زمینه باید سامانه بانکی به سامانه مالیاتی متصل باشند؛ یعنی اگر فردی اعتبار و سرمایه را به سمت فعالیت‌های غیرمولد برد مشمول مالیات خاص خود شود که البته این موضوع نیاز به قانون هم دارد و بر همین اساس در حال حاضر در کمیسیون اقتصادی مجلس نیز مالیات بر عایدی سرمایه مطرح است و در صورت تصویب خیلی کمک‌کننده خواهد بود.

وی ادامه داد: در لایحه بودجه سال آینده از ۲۵ درصد مالیاتی که در حوزه تولید بود به ۲۰ درصد کاهش یافت اما این لایحه مالیات بر عایدی سرمایه اگر تصویب شود، مالیات بر فعالیت‌های سفته بازانه افزایش پیدا می‌کند و اتصال با سامانه بانکی می‌تواند هدایت اعتبار به سمت تولید را به دنبال داشته باشد.

صالح‌آبادی همچنین از روند کاهشی نرخ تورم خبر داد و گفت: خوشبختانه رشد نقدینگی و نرخ تورم در ماه‌های اخیر کنترل و کاهشی شده است به نحوی که نرخ تورم ماهانه از ۳.۳ درصد ماه‌های گذشته به ۱.۳ درصد در دی‌ماه رسیده است. در ماه آذر ۱.۸ درصد، در آبان ماه ۲.۴ درصد و مهرماه ۳.۱ درصد و در شهریورماه نیز ۳.۳ درصد بود.

به گفته او، تعادل بازار ارز و روند باثبات سامانه نیما و روند کاهشی قیمت‌ها در بازار متشکل ارز کمک خوبی به کاهش و کنترل نرخ تورم داشته است. روندهایی که طی می‌شود امیدبخش است و امیدواریم این روند مثبت در اقتصاد ما تداوم داشته باشد.

صالح‌آبادی در ادامه در خصوص حفظ ارزش پول ملی و تقویت آن اظهار داشت: یک بخشی از کنترل ارزش پول ملی مربوط می‌شود به بازار ارز و تعادل در این بازار و اینکه نرخ ارز در یک دامنه مشخصی نوسان داشته باشد؛ بنابراین تعادل در این بازار خیلی می‌تواند به حفظ ارزش پول ملی کمک کند. بخش دوم نیز مربوط به تورم می‌شود که در بخش واقعی اتفاق می‌افتد. البته همان‌طور که اشاره شد کنترل رشد تورم در ماه‌های اخیر اتفاق افتاده و ما برای اینکه انشالله بتوانیم ارزش پول ملی را حفظ کنیم بایستی اصلاح نظام بانکی را در برنامه داشته باشیم که این مسئله را به صورت جدی دنبال می‌کنیم.

وی افزود: اصلاح در نظام بانکی به این معناست که بانک‌ها باید انضباط بیشتری داشته باشند، درواقع نظارت بانک مرکزی بر بانک‌ها هوشمند و سیستمی خواهد شد و اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی کنترل خواهد شد؛ بنابراین قانون بانک مرکزی که در حال حاضر در مجلس مطرح است را نیز به طور جدی دنبال می‌کنیم که تصویب شود.

به گفته صالح‌آبادی اصلاح نظام بانکی یکی از محورهای کنترل تورم خواهد بود تا بتوان اضافه برداشت بانک‌ها را از بانک مرکزی کنترل کنیم و درنهایت یکی از ریشه‌های پایه پولی را درواقع کنترل کرده‌ایم. موضوع دوم نیز اصلاح رابطه مالی دولت و بانک مرکزی است؛ یعنی اضافه برداشت دولت از بانک مرکزی هم یکی از ریشه‌های دیگر تورم است که به دنبال اصلاح آن هستیم.

رئیس‌کل بانک در پایان افزود: با توجه به اینکه ما در دولت بر لایحه بودجه ۱۴۰۱ بررسی و جمع‌بندی داشتیم تا به گونه‌ای تنظیم شود که کسری نداشته باشد، بنابراین این روزها انتظارمان از مجلس این است که لایحه بودجه را به گونه‌ای تصویب کنند که بدون کسری بسته شود.

وی تاکید کرد: منابع موهومی در قانون بودجه دیده نشود؛ زیرا هزینه‌ها معمولاً اتفاق می‌افتد ولی بعضاً درآمدها اتفاق نمی‌افتد و این باعث کسری بودجه می‌شود. لذا خواهش بنده از مجلس این است که بودجه‌ای بدون کسری ببندند تا یکی دیگر از ریشه‌های تورم که اضافه برداشت یا استقراض دولت‌ها از بانک مرکزی است را کنترل کنیم.

مدیریت نقدینگی چیست؟

مدیریت نقدینگی چیست؟

محصولات و خدمات مدیریت نقدینگی یا مدیریت وجه نقد (پول) به طور معمول مترادف در نظر گرفته می‌شوند. انتقال‌های بانکی، حساب‌های رفت و برگشت و خدمات بازرگانان همه جزء محصولات مدیریت نقدینگی هستند که فرصت‌های منحصر به فرد برای افزایش سود را در اختیار سازمان‌ها قرار می‌دهند. اگر شما صاحب کسب و کاری هستید و در حال تحقیق درباره چگونگی رفع مشکلات نقدینگی می‌باشید، در این مقاله برخی از اطلاعاتی که باید در مورد مدیریت وجه نقد و اینکه این که چگونه می‌توانید جریان نقدی خود را دوباره زنده کنید، آورده شده است. با غزال همراه باشید.

تعریف مدیریت نقدینگی

در یک مؤسسه بانکی، اصطلاح مدیریت نقدینگی به مدیریت روزمره ورود و خروج وجه نقد گفته می‌شود که به دلیل انبوه معاملات نقدی روزانه، باید آن‌ها را مدیریت کرد. هدف نهایی مدیریت وجوه نقد، به حداکثر رساندن نقدینگی و هزینه وجوه است. در تعریفی دیگر، مدیریت وجه نقد فرآیند جمع آوری و مدیریت جریان‌های نقدی است. مدیریت نقدینگی می‌تواند هم برای افراد و هم برای سازمان‌ها مهم باشد. در تجارت، این مهم یک جزء کلیدی در ثبات مالی سازمان است.

اهمیت مدیریت نقدینگی

هنگامی که نوبت به ایجاد و حفظ ثبات مالی یک کسب و کار می‌رسد، مدیریت نقدینگی یک جزء اصلی به شمار می‌آید. از آنجا که وجه نقد دارایی اصلی است که برای پرداخت تعهدات استفاده می‌شود، بنابراین باید رسیدن به حداکثر سود را مدیریت کند. این مهم روی رشد آینده کسب و کار تأثیر می‌گذارد. حفظ موجودی‌های نقدی، در عین حال با بازدهی وجه نقد نیز مهمترین نگرانی‌های موجود هستند. بیشتر اوقات، مدریت وجوه نقد می‌تواند با بانکداری آنلاین کسب و کار شما ادغام شود. به این ترتیب، مدیران کسب و کار می‌توانند هر روز به وجوه دسترسی داشته باشند. اگر تجارت خود را به طور کامل با بانکداری آنلاین ادغام کنید، این امر کنترل بیشتری بر جریان نقدینگی و دسترسی شما فراهم می‌کند. این مهم معمولاً قابل تنظیم است زیرا هر کسب و کاری متفاوت بوده و ممکن است به مجموعه گوناگونی از گزینه‌ها و خدمات مدیریت نقدینگی نیاز داشته باشد.

تفاوت بین مدیریت وجوه نقد و مدیریت خزانه داری

در بانکداری، هر دو مدیریت نقدینگی و مدیریت خزانه داری، اصطلاحاتی برای خدمات خاص مربوط به گردش پول هستند. اگرچه این اصطلاحات معمولاً به جای یکدیگر استفاده می‌شوند اما دامنه مدیریت خزانه داری بسیار بیشتر است و شامل بودجه و فعالیت‌های سرمایه گذاری یک کسب و کار می‌باشد. هنگامی که متخصصان امور مالی در مورد خدمات تحت چتر مدیریت نقدینگی بحث می‌کنند، آن‌ها معمولاً به خدماتی مانند انتقال وجه، حساب‌های رفت و برگشت، خدمات بازرگانان و گزینه‌های اعتبار تجاری اشاره خواهند کرد.

موتور تولید نقدینگی در بانکها چگونه کار می‌کند؟

مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی با بیان اینکه عملکرد بانک‌ها عامل اصلی رشد نقدینگی و تورم است، گفت: عده‌ای با وام کلان بانکها ثروتمند می‌شوند و عده‌ای نیز تورم و رکود حاصل از آن را متحمل می‌شوند.

به گزارش مسیر اقتصاد محمد امینی رعیا در گفتگو با خبرنگار مهر اظهارداشت: در گذشته تصور می‌شد که بانک‌ها صرفاً واسطه وجوه هستند و پولی که به عنوان سپرده جذب می‌کنند را پس از کسر ذخایر، تسهیلات می‌دهند. اما اقتصاددانان در دیدگاه جدید پولی حدود ۷ سال است که به الگوی جدید تولید نقدینگی و خلق پول بانک‌ها پی برده اند.

مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی افزود: بر این اساس، بانک‌ها برای تسهیلات دادن نیاز به جذب سپرده ندارند و لذا به صورت مستقیم برای این مهم اقدام می‌کنند. یعنی فردی که به بانک رجوع می‌کند تا وام بگیرد، بانک به او ۱۰۰ واحد وام می‌دهد که در سمت راست ترازنامه بانک به عنوان تسهیلات و در سمت چپ به عنوان سپرده شخص درج می‌شود. به این ترتیب، اتفاقاً علیت برعکس است و این تسهیلات است که سپرده ایجاد می‌کند. پس از ایجاد سپرده، بانک باید مراقبت کند که سپرده از حساب‌های خودش خارج نشود و همزمان تلاش کند سپرده‌های موجود در دیگر بانک‌ها را نیز جذب نماید. این کار برای این انجام می‌شود که حساب بانک نزد بانک مرکزی به اندازه کافی باشد.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: در واقع پس از ایجاد سپرده، بانک باید معادل درصدی از سپرده‌هایی که جذب کرده، نزد بانک مرکزی ذخیره داشته باشد که حساب آن با حساب سپرده‌های موجود در بانک جداست. حال این سپرده بانک نزد بانک مرکزی، یا با جذب سپرده از دیگر بانک‌ها شارژ می‌شود یا از طریق پایه پولی و خط اعتباری و یا اگر کمبود داشته باشد، به صورت اضافه برداشت و با پرداخت جریمه.

امینی رعیا گفت: مطابق با این الگو، بانک خلق کننده اصلی پول است چون همه تسهیلات را بانک‌ها می‌دهند و هر تسهیلاتی که داده می‌شود هم تبدیل به سپرده می‌شود و مجموع سپرده‌ها هم نقدینگی را تشکیل می‌دهد. در نتیجه بانک با پرداخت تسهیلات، خلق پول می‌کند و نقدینگی را افزایش می‌دهد. متناسب با این اقدام، شرکت داری، خرید ارز، ملک داری و سایر اتفاقاتی که در سمت راست ترازنامه بانک یعنی بخش دارایی‌های بانک رخ می‌دهد هم خلق پول است.

بانک‌ها با دیگر بنگاه‌های اقتصادی تفاوت دارند

به اعتقاد مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی، این تعریف جدید از خلق پول و شیوه آن، خیلی از مناسبات اقتصادی را تغییر داده است. بر این اساس بانک دیگر یک بنگاه اقتصادی صرف نیست بلکه نهادی است که با مجوز حاکمیت و بانک مرکزی امکان خلق پول و افزایش نقدینگی دارد. چنین نهادی دارای یک قدرت در اقتصاد است و با حکمرانی پول، می‌تواند در جامعه جهت دهی ایجاد کند.

با چنین قدرتی، در صورتی که بانک برخلاف اهداف و منافع ملی عمل کند، به زیان عموم جامعه خواهد بود. مثلاً اگر بانک تسهیلاتی بدهد که در بخش مولد هزینه نشود و در فعالیت‌های غیرمولد به کار گرفته شود، زیان آن را مردم خواهند داد. چرا که تسهیلات دهی همان خلق پول بانک است که باعث افزایش نقدینگی می‌شود و اگر این افزایش نقدینگی به تولید منجر نشود، تورم زا خواهد بود و ضررش را همه مردم می‌دهند.

موتور تولید نقدینگی در بانک‌ها چگونه کار می‌کند؟

این پژوهشگر بانکی گفت: در نتیجه می‌توان گفت که عملکرد بانک‌ها عامل اصلی رشد نقدینگی و تورم است و در صورتی که از قدرت خلق پول درست استفاده نکنند، سودش را خودشان و سوداگران می‌برند اما ضررش را همه مردم می‌دهند. به همین دلیل باید نظارت نقدینگی چگونه ایجاد می شود؟ هوشمندانه و عمومی بر عملکرد بانک‌ها وجود داشته باشد و آنها در راستای اهداف کلان کشور حرکت کنند.

امینی رعیا افزود: در حال حاضر چنین وضعیتی وجود ندارد؛ خلق پول بی ضابطه توسط عمده بانک‌های کشور انجام می‌شود و هیچ پاسخگویی نسبت به آن وجود ندارد و نظارت درستی هم انجام نمی‌شود. همین باعث شده تورم، رکود و شکاف طبقاتی به وجود بیاید؛ عده‌ای با تسهیلات کلان که از بانک‌ها می‌گیرند ثروتمند می‌شوند و عده‌ای نیز تورم و رکود حاصل از این اقدام بر آنها تحمیل می‌شود.

وی تصریح کرد: تنها در یک مورد در یکی از بانک‌ها، در یک شب به یک نفر ۲,۰۰۰ میلیارد تومان وام داده شد که هیچوقت هم پس داده نشد؛ خب این یعنی بانک با قدرتی که داشته برای یک نفر خلق پول کرده و تسهیلات داده و او مشخص نیست پول را صرف چه کاری کرده و آن را پس هم نداده است. یا در یک بانک دیگر، بیش از ۴۰ فقره معادل ۷۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات در اختیار یک سری شرکتهای خاص برخلاف قواعد تسهیلات کلان بانک مرکزی قرار گرفته است که وضعیت آن مشخص نیست.

مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی گفت: برای مقابله با چنین وضعیتی باید خلق پول بانک‌ها ضابطه مند شود و در راستای اهداف کلان کشور قرار گیرد و با نظارت هوشمندانه و عمومی بر خلق پول بانک‌ها، جلوی انحراف گرفته شود.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.